sukaldaritza etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
sukaldaritza etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak

2021(e)ko ekainaren 8(a), asteartea

125. saioa: Sukaldeko lanak eta errezetak

Auzia dugu gizarte honetan, 
asmatzeko nola elika.
Ta gai honetaz hitzegiteko, 
zabaldu nahi dut gonbita.
Jatekoaren xedea ez da, 
soilik betetzea tripa.
Bertakoa bai ta sasoikoa 
jakia izan dadila.

MC Donalds, Glovo, ta Telepizzak
boterea dute ezarria.
Fast food zatarra dugu nagusi,
tradizioa dago larria.
Gure amaren lapikokoa,
beti izan dut hobetsia.
Jateko azkarrak eragiten dit, 
azkar bai kakapirria.

  • 2021eko ekainaren 5ean 125. saioa burutzeko, elikadura eta janariei buruz hitz egiteko asmoz, 17 lagun elkartu gara. Pozgarria izan da bost kide berrik parte hartzea: txiletar bi, Álvaro eta Ignacio; madrildar bi, Silvia, eta Lizarran (Nafarroa) bizi den Charo; eta Laura ermuarra. 
    Ongi etorriak!

    Talde txikiak, gehienak laukoak, egin ditugu eta jo eta ke aritu gara euskaraz solasean herrialde askotako janariak lagun izan ditugularik.

    Lehenengo atalean gure ohituretaz berba egin dugu, janaria prestatzen dugun ala prestatutakoa erosten dugun, sasoiko elkagaiak erosten ditugun, sortzen ditugun hondakinak kontutan izaten ditugun, hurbilekoak izatea elikagaiak, besteak beste.
    Bigarren txandan bakoitzak errezetaren bat partekatu du bere taldetxoko kideekin. Laster errezetak blogean jarriko ditugu, adi egon!

    Denetarikoak azaldu dira, haragidunak, haragirik gabe, arraindunak, azkenburuak. Dana goxo-goxo! Ostean etorkizunean izango dugun elikadurataz berba egin dugu. Haragirik jango dugu? Pilulak izango dira gure elikagaiak? Mundu osoko biztanleek izango dute elikatzeko aukera ala gozea areagotuko da?...
    Hirugarrenez sartu garenean taldetxoetan, herrialde ezberdinetako elikagaiak izan ditugu eta janari bat prestatu behar izan dugu kideen artean. Elikagaiak hauek izan dira:

    Uruguaiko zapallitoa




    Argentinako boniatoa







    Alacanteko piper gorriak






    Txileko aji







    Nafarroako zainzuriak
    Floridako bananak





    Iparraldeko piperminak










    Bruselaza


    Baratxuria edo berakatza, tomateak, eta arrautzak ere erabili ahal dira.

    Haragizaleak pixkat haserre izan dira baina tira, taldeko lana eginez, prestatu dira janari gozoak.

    A zelako betekada gaurkoa! Hala eta guztiz, saioa amaitu dugunean ia denok alde egin dugu afaltzeko edo bazkaltzeko. On egin!

     Bukatzeko, Victoriak partekatutako aholkua uzten dizuegu: Michael Pollan idazlearen arabera: “Janaria jan. Ez gehiegi. Landareak batez ere”. (Eat food. Not too much. Mostly plants.)


    Testua: Luis Urdaibai

    Bertsoak: Andoni Artziniega

    2020(e)ko urriaren 11(a), igandea

    44. Saioaren jarraipena.... Sukaldaritza - Errezetak 1




    1 - MELOI  ENTSALADA

    12 Laguntzako osagarriak

    meloi heldu 1

    500 gramo York urdaizpikoa

    300 gramo Txaka edo Karramarro errusiarra

    500 gramo ganba.

    Maionesa pote ertain 1

    4 yogurt natural

    12 arrautza.

        Prestatzeko modua

    1- Meloia tako edo marrazkiz zatitu

    2- York urdaiazpikoa takotan zatitu

    3- txaka berdin.

    4- salteatu sartagin batean ganbak

    5- Jarri dena plater zabal batean.

    6- Maionesa eta yogurta  batera nahastu eta bota gainetik

    7- Egosi arrautzak eta marratu entsaladan.

    8 -Hozkailuan sartu hotza jateko 

    ON EGIN


    2 - PIZZA

    Osagaiak

    Orea   Kilo bat irin

    Bi koilarakada olio

    Bi koilarada legamia lehor

    Koilaradakada bat gatz

    Koilaradakada bat azukre

    Bi katilu eta erdi ur epel

     

    Saltsa          Tomate saltsa (litro erdi inguru)

                       Bi tomate fresko

    Olioa

    Bi baratxuri ale (tipula nahi baduzu)

    Oreganoa

    Prestaketa

    Saltsa

    ·        Tomate saltsa lapiko batean jarri

    ·        Baratxuri aleak eta tomateak txikitu

    ·        Sutan egosi murriztu arte

    Orea

    ·        Jarri osagai lehorrak (irina, legamia lehorra, gatza eta azukrea) ontzi batean eta ondo nahastu

    ·        Gehitu olioa eta ur epela orea osatzeko

    ·        Ondo oratu


    Pizza ondo egiteko GAKOA: oratzeko modua da, airea sartu behar da orea handitzeko.

     

    ·        Igurtzi olioz plater bat eta zabaldu hor orea

    ·        Film batekin ondo estali eta utzi handitzen

    ·        Osatu bost pilota oreagaz (bakoitza pizza bat izango da)

    ·        Pilota bat hartu eta zabaldu asadera batean

    ·        Labean sartu aurretik goiko aldea margotu saltsagaz (prepizza egiteko)

    ·        Labean jarri eta orea eginda egotean jarri saltsa gehiago eta sartu labean pixkat gehiago.


    PIZZA prest dago!!

     

    Beste osagai batzuk gehitu diezaiokegu:


    Gazta, olibak, perretxikoak, piperra, tipula, tomate-xerrak, urdaizpikoa edo nahi duzuna… Guakamolea ere gehitu daiteke!!

     

    OHARRA: gainean tipula jartzen badiogu, FIGAZZA du izena.

     

    OHITURA: Normalean, Uruguain, pizza eta faina batera jaten da: faina pizza gainean jartzen da eta “pizza a caballo” du izena.

    Faina hori txitxirio irinarekin egiten da eta normalean faina egiteko hautsa erosten dugu eta oso erraz egiten da.

    Hemen ahizpak egiten duen beste faina errezeta bat pasako dizuet, oso erraza dena eta goxoa ere bada.

     

    3 - FAINA

    Osagaiak              Katilu bat esne

    Arrautza bat

    Sei koilarakada irin

    Koilaradatxo erdi gatz

    Koilaradatxo bat royal hauts

    Katilu laurden olio

    Piper errea / artoa /gazta                   /espinaka

     

    Prestaketa       

    ·        Irabiatu esnea eta arrautza 30 minutuz

    ·        Jarraitu irabiazten eta gehitu:   irina

    gatza

    Royal hautsa

    olioa

    piper errea /artoa /gazta /espinaka (mixerretik pasatuta)

     

    ·        Jarri olioa erretiluan eta labean berotu

    ·        Bota erretiluan prestaketa erdia, estali urdaizpikoagaz eta gero bota gainean prestaketaren beste erdia.



    4 - GUAKAMOLEA

    Osagaiak              Ahuakate bat

    Tomate txiki bat

    Tipula erdi


    Baratxuri ale bat

    Limoi erdi baten 

    Gatza eta piper hautsa (nahi duzuna)

     

    Prestaketa             1. Pisatu ahuakatea sardexka batekin

    2. Txikitu gainerako osagaiak

    3. Gehitu limoi zukua, gatza eta piper hautsa

    4. Ondo nahastu osagai guztiak (finago nahi baduzu mixerra erabili)

     Natxo, tostadekin edo nahi duzunarekin jan daiteke

     


    5 - ZAPALLITO BETEAK

    Barazki hau ZAPALLITO* deitzen da eta askotan beteak jaten ditugu. Horrela ebakita egosten dira bigunak geratu arte. Gero, barrukoa ateratzen da eta mamia eta esnearekin nahasten da. Hori izan daiteke betegarri bat, bestela haragi txikituta erabiltzen da. Gainean bexamel saltsa jartzen da eta labera.

    *Uruguain eta Argentinan zapallito deitzen da (Cucurbita maxima var. zapallito), heldugabe jaten den fruitu honi. Uruguaiko eta Argentinakoa da eta kolonaurreko garaitik hazten dute.

    Udan ereiten da, Buenos Aires eta Montevideoko latitudeetan. Loreak agertu ondoren, 9 - 13 egun pasatu eta gero uzta biltzen da. Urte-sasoi barazkia sailkatzen da.


    6 - PATATA TORTILLA

    Osagaiak

    Patatak

                                          Arrautzak 

                                          Tipula

                                          Olioa eta gatza

    Prestaketa

    Patatak txikitu eta frijitu olio askorekin.

    Oliotan komeni da tipula jartzea biguntzeko.

    Zartenean ipintzen da olio gutxirekin eta ondo nahastu. Gero, arrautzak irabiatu, denarekin. Zartenera bota, sua suabe izatea, zartaginean mugitzea komenigarria da. Ateratzen da eta pintxoak egiteko erabil daiteke, piper berdea ere denbora berean frijitzen dira gainean jartzeko.

    Tabernetan txaka, gazta, urdaizpikoa, ... jar daitezke gainean. 


     7 - Behi buztana saltsan

    Osagaiak

    -        Txahal edo behi buztana

    -        Azenario bat tamainakoa

    -        Tipula bat

    -        Piper berde bat

    -        Berakatz ale bi

    -        Zurrustada bat ardo beltza

    -        Olio, gatza eta ura (salda)

    Aurreneko gauza da buztan zatiei larregizko gantza, puska zuriak, kentzea. Uretan sartu (ordu batzuetan edo gau osoan) odola galdu dezaten eta ondotik sukaldeko paperean ondo sikatu.

    Lapiko batean olioa berotzen ipini (hiru-lau bat koilarakada handi, lapikoaren hondoa beterik). Ondo beroa dagoenean buztan zatiak frijitu alde bietatik gorritu arte. Orduan zuritu eta txikitutako barazkiak,( berakatza azal eta guzti) eta gatza gehitu, eta eduki dena erregosten. Barazkiak ondo beratuta daudenean ardoa gehitu eta apur batean egosten eduki (5 min. Urritzen). Ura edo salda gehitu gero (buztan zatiak guztiz estaldu barik). Lapikoa itxi eta balbula igon denetik 25 bat min. egiten utzi (60 bat min. txahala barik behia bada).

    Okela zatiak atera eta hoztutakoan tuper batean hozkailuan sartu. Barazkiak  (berakatza kenduta) txinotik pasatuta zehatu (nahi den lodieraren arabera, lodiagoa nahi bada ura galtzeko sutan lurruntzen eduki ala arinagoa nahi izanez gero ura gehitu). Lortutako saltsa hoztutakoan tuper batean hozkailuan sartu (biharamunean gainaldean metatutako koipea kendu). Nahastu okela eta saltsa eta listo dago noiznahi berotu eta jateko.

    On egin !!!


    8 - MERMILUA, IRASAGAR, KODOINA 

    1.     Zuritu frutak eta azalak gorde.

    2.     Ebaki laurdenetan eta kendu zuztarra.

    3.     Azalak egosi ur gutxi-gutxitan. Gorde “salda” apur hori.

    4.     Presio-lapikoan egosi mamia 5 minutuz, erantsi limoi baten zukua fruita-kilo bakoitzeko eta, ura(baso normal baten erdia). Laranja edo gorrixka koloreko konpota aterako da.

    5.     Pisatu konpota hori: (1.000gramo fruita/750gramo azukre)gehitu (Kondoina mingotsagoa denez, sagarrak baino azukre gehiago eskatuko du).

    6.     Orain gehitu 3.urratseko salaen salda. (pektina behar du masak, loditzeko).

    7.     Orain lapiko handian egosi su eztian, egurrezko paloteari eraginez,sarri, maiz, askotan, sarritan…..

    8.     Poliki loditu eta gorritu denean(60-90 min.)itzali sua.

    9.     Kristalezko edo plastikuzko tupperrak olioz igurtzi eta zabaldu gozokia.

    KONTUZ!!! Eragiteko, palote luzea (edo okertua behar da, fruitak 200ºCko tenperatura hartuko duenez, zipriztinen ondorioak erredura larriak izaten dira. Bestela, bildu eskua eta eskuturra eskuzorroan.

    Probatu ondoren, Zaporea ez baldin bada nahiko gozoa, erantsi sakarina, espartamo, estebia edo antzekorik.


    9 - MENDAZKO IZOZKIA. 

    Osagaiak:

    ·       Mendazko (edo mendafinezko) 20 bat gramo hosto.

    ·       100g esne.

    400g esnegaina (>35% koipe).

    ·       300g esne kondentsatua.

    ·       150g txokolate txip edo puskak.

    ·       Koloratzaile berdea.

     Jarraibideak:

    ·       Lapiko baten esnea, esne kondentsatua eta mendazko hostoak nahastu.

    ·       Su motelean irakin arte utzi. Gero, 8 bat minutu eragin, nahasketa urritu arte.

    ·       Irabiagailuarekin nahasketa txikitzen da.

    ·       Nahasketa iraztontzi batekin iragaztek da, hosto apurrak baztertuz.

    ·       Une honetan, koloratzailea nahas genezake (hautazkoa da, ez dago ohiko dendetan). Kontuz, apurka – apurka nahastuz, asko zabaltzen baita.

    ·       Hozten uzten da.

    ·       Esnegaina harrotzen da. Aurreko nahasketarekin nahasten da. Esnegainarekin nahasteko, mugimendu motelak egin behar dira, bertan dagoen aireak ihes egin ez dezan.

    ·       Txokolatezko txipak nahasten dira, batzuk gordez.

    ·       Nahasketa izozkailura joango den ontzian (nik plunk cake erakoa hautatzen dut) jarten da, azken txokolate txipak gainean jarriz. Ontzia estali, film batekin, esate baterako.

    ·       Izozkailuan gutxienez 8 ordu egon behar da, baina egun batetik bestera hobeto.

    ·       Ateratzerakoa, hutsean edo barkillo gainean egin daiteke. Txokolatezko jarabea ere gaineratu ahal zaio.

    ON EGIN. 

    10 - EUSKAL PASTELA

    MASA

    600 gramo irin

    400 gramo gurin

    8 gramo gatz

    8 gramo legami

    Arrautza bat

    Bi gorringo

    400 gramo azukre

    GEREZI KONFITURA EDO… KREMA

    125 gr azukre

    Litro erdi bat esne

    75 gramo gurin

    15 gramo maizena

    75 gramo irin

    3 gorringo

    50 gramo koñak

    BESTE BATZUK

    Almendra xehatua

    Arrautza irabiatu bat

    Moldearentzako irina eta ogi arraspatua

    Prestaketa

    Masa egiteko: lehenik, azukrea eta gurina nahas ezazu, eta gero gainerako guztia botatzen joan. Legamia eta gatza irinari erantsi eta aurreko nahasketa guztiari bota.

    Eskuz ongi landu, eta moldea errodilloarekin egindako masa-xafla batekin bete ezazu.

    Konfitura bota.

    Edo krema bota nahi izanez gero, kremarentzako osagai guztiak nahasi eta irabiagailuarekin irabiatu. Su motelean jarri eta etengabean eragin. Irakiten eta loditzen hasten denean, sutik kendu eta moldea kremarekin bete.

    Konfitura edo kremaren gainera almendra xehatu pixka bat bota eta beste masa-xafla batekin estal ezazu guztia. Bukatzeko, gaineko aldeak kolorea har dezan, ongi irabiatutako arrautza eman gainazal osoan.

    LABEAN GUTXI GORA BEHERA 25 MINUTU EDUKI 160 GRADUAN


    ON EGIN !!!