Alemania etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
Alemania etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak

2020(e)ko abenduaren 29(a), asteartea

MINTZODROMOAREN AJEAK ETA ONDORIOAK

 Azken saioan 25 lagunok hartu zuten parte Mintzodromoan, izan dugun jendetsuenetako bat. 

Beste batzuetan bezala, saioa 3 zati edo gaitan banatuko dugu. Lehenik eta behin, denok elkartu ginen talde handi batean, elkar agurtzeko eta  ezagutzeko, eta, hori eginda, talde txikitan banatu ginen, guztiok hitz egin ahal izateko.

Lehen gaia janaria izan zen. Hasiera batean, gure janari gustukoena edo gustuko ez dugun janariaz hitz egin dugu, baina hortik aurrera talde batzuetan munduko hainbat lekutako janari tipikoak aurkituko ditugu. Izan ere, saio honetan Euskal Herriko, Uruguaiko, Argentinako, Ingalaterrako, Alemaniako, Alacanteko... jendea bildu ginen, eta beraz, plater asko izan genituen hizpide.

Bigarren gaia mendia eta euskara izan zen: zer harreman dugun mendiarekin eta zer harreman izan dezakeen hizkuntzak naturarekin. Hortik aurrera, oso gai interesgarriez eta, batez ere, sentimentalez hitz egin dugu. Mendia, batzuentzat, eguneroko arazoetatik deskonektatzeko gure babeslekua da. Horregatik, mundutik deskonektatzea eta, gainera, euskaraz hitz egiteko, ikasteko eta pentsatzeko ingurune hau erabiltzea oso ideia ona izan daiteke. Gainera, antzeko gauzak egiten dira Euskarabenturan, adibidez. Oso aukera ona izan daiteke euskara ikasteko eta hobetzeko eta naturarekin eta beste euskaldunekin harremanak sortzeko.

Amaitzeko, bizi izan dugun urteari buruz hitz egin dugu, eta datorren urteaz zer espero dugun. Oro har, jendearen pertzepzioa oso antzekoa da: 2020a urte arraroa eta zaila izan da, baina, hala eta guztiz ere, gauza onak ekarri dizkigu. Adibidez, Jalgi Hadi Munduraren taldea. Ez dakigu zer gertatuko den 2021ean, baina argi daukagu euskaraz hitz egiten jarraitu nahi dugula talde honetan astero eta baita munduan ere.

Yaiza Ferrer

URTE BERRI ON 2021, IRRI EGIN, DENOK ELKARREKIN!

Mintzodromoaren ondoren partehartzaile batzuk inkesta bat bete genuen, eta guztira 17 erantzun jaso dira. Erantzun horietatik aurrera begira zenbait ondorio atera ditugu: 

Inkestan zazpi galdera zeuden, eta lehen galdera: 

Mintzodromoan gustura egon zinen ?

Denek baietz esan genuen. 

Bigarren galdera: 

Zure aurreikuspenak bete ziren ?

Denek baietz erantzun genuen. 

Hirugarren galdera erantzuteko aniztasun gehiago egon zen, eta:

Zein da gehien gustatu zitzaizun gaia?


_ Janaria
29,41 %
5
_ Mendiak
29,41 %
5
_ Urte berrirako asmoak
41,18 %

Laugarren galderaren erantzunetik ondorioztatu dugu ondorengo mintzodromoetan gai bat aldez aurretik esan, baina ezusteko gisa eta sorpresan beste gai bat egon behar dela ezkutuan:

Gaiak aurretik jakitea nahiago zenuke ?

Bai
52,94 %
9
Ez
47,06 %

Bosgarren galderan ere adostasun handia erantzunetan: 

Nahi beste hitz egin zenuen?

gehienek baietz erantzun genuen. 

Antolaketa zer iruditu zaizu ?

Seigarren galdera antolaketari zegokion eta denak oso gustura. 

eta azkenik, zazpigarren galdera: 
 

Aukera izanez gero, berriro parte hartuko zenuke ?

denok baietz erantzun genuen, eta beraz, hurrengo mintzodromoa antolatzeko prest gaude!!

Ainara Maia 

AZKEN OHARRA: 
Ba al dakizue nori egokitu zaion JALGI HADI MUNDURA sari mundiala???


URTE AMAIERAKO ZOZKETA ITZELEAN PARTE HARTU dugunon artean, urte zahar hau ongi ixteko eta urte berriari ongi etorria emateko, opari eder baten zozketan 4 zenbakiari, ANDREA uruguaitar euskaldunari egokitu zaio, suertez, ZORIONAK, ANDREA, ETA MILA MILA ESKER!!!

1. Raul
2. Bea
3. Marije
4. Andrea
5. Oier
6. Javi
7. Ainara
8. Andoni
9. Luis
10. Yaiza
11. Valeria
12. Gorka
13. Maider
14. Aitzol
15. Adrián
16. Ani.                       
17. Izaskun
18.Estitxu
19. Ionkar
20. Noel
21.Bati
22. Alfredo
23. Carlos
24. Sebas
25. Miguel
26. Jorge
27. Otutu
28. Bego Tisera
29. Beatriz
30. Martin
31. Sara
32. María Silvia

2020(e)ko abenduaren 20(a), igandea

76. saioa - 1. MINTZODROMOKO BERTSOAK

Gaur Jalgi Hadi Mundura taldeko 1. Mintzodromoa izan dugu. 

Uruguaitik Andrea eta Muxikatik Luis izan ditugu ekintza honen aurkezleak.

Partaideei ongi etorria eman eta taldearen aurkezpena egin dute lehenik eta behin: noiz eta nola sortu zen taldea, nongo lagunak garen, taldearen helburuak, saioak noiz izaten ditugun, besteak beste. Bestalde aipatu digute gehienok Mintzanet programan gabiltzanok garela, eta gurera etorri den Mintzaneteko arduradun Ritxi Lizartzari ere ongi etorria eman diogu.

Gure helburu nagusietako bat hau da: Euskara ikastera eta erabiltzera animatzea jendea, bai Euskal Herrian eta bai Diasporan. Eta oraingoan mintzodromoa antolatzera ere ausartu gara deialdi zabala eginez.

Hiru gai izan ditugu 4ko talde txikietan komentatzeko, eta moderatzaileak hauek izan dira: Andoni, Ainara, Maider, Ani, Luis eta Oier. 

Elkar ezagutzeko aurkezpenak egin ondoren, 20   jorratu dugu gai bakoitza. Hauetako bakoitza komentatu ostean, denok batera elkartzen izan gara. Eta  modu berean jokatu dugu hiru gaietan. Talde nagusira bueltatzerakoan, talde txikietan esandako gauzarik interesgarrienak eta bitxienak aipatzen izan ditugu.

Parte hartzaileon artean maila desberdinetako jendea dagoenez, esan behar da baita ere moderatzaileak saiatzen izan direla guztien parte hartzea bultzatzen, bakoitzak bere ahalmenaren neurrian hitz egin dezan eta inor baztertuta gelditu ez dadin.

GAIAK:                

1. Janaria

2. Mendiak

3. Urte berrirako proposamenak


Bukatzeko Andonik egindako bertsoak oparitu dizkiegu guztiei, bereziki parte hartzaile berriei

MINTZODROMORAKO BERTSOAK

Hitz, berba, ele, solas ta mintzo,

Euskara da gure hizkera.

Jalgi Hadi Mundura badoa

urratsez urrats aurrera. (Leloa)

 

Gaurkoan euskaltzale mordoxka 

 elkartu gara honera,

ta gure hizkuntzak behar dituen

Hego zabalak  atera.

 

Talde hontara etorrita

ederra zuen jarrera.

Ta horregatik orain bagatoz             

eskerrik asko esatera.

 

Ta honenbestez ematen diogu 

saio honi amaiera,

mintzodromoak eman baitigu

hitz egiteko aukera.  

 

     Espero dugu primeran pasatu izana eta laster berriro elkartzea; jada badakizue non gauden.

-        Eskerrrik asko gurera etortzeagatik eta nahi duzuenera arte.


Testua: Ani eta Andrea

Argazkiak: Vale eta Sara

 

2020(e)ko azaroaren 22(a), igandea

68. Saioa: Euskaraldia 2

EUSKARALDIA: bizipenak eta gogoetak


14 pertsonak hartu dugu parte saio honetan

JHM taldekideon topaketa honen bezperan hasi da 2020ko Euskaraldia, eta honen inguruan izandako bizipenak eta gogoetak azalduko ditugu hemen, txapak paparrean izanik.

Euskal Herriko herri eta hiri askotan hainbat ospakizun burutuko  dira egun hauetan, eta horietako batzuk aipatu ditugu. Bestalde gutako bakoitzak ze rol, ahobizi edo belarriprest, izango duen komentatu dugu, horretarako bakoitzak izan ditzakeen arrazoiak emanez.  Egia esan taldekide gehienok ahalegintzen gara euskaraz egiten aukera dugun guztietan. Baina argi gelditu da  diasporan bizi direnek askoz aukera gutxiago dituztela horretarako, eta sarritan euskara norekin egin bilatzen ari direla: bide lagunekin, inguruko euskaldunen batekin, sare sozialen bidez …

Taldekide bik kontatu dituzten esperientziak interesgarriak dira oso. Diasporan  bizi den batek kontatu du han gure hizkuntza ezezaguna denez, euskaraz agurrak eta hitz batzuk irakasten ahalegintzen dela jende ezagunei, horretarako hiztegitxo bat ere osatu eta eskaintzen dielarik. Ahalegin hau benetan ere txalogarria da eta lurralde horretan euskararen mezulari lana egiten ari da euskaltzale hau.

Beste taldekide batek kontatu digu psikologo  batengana joan beharra izan zuela eta hasieran gazteleraz egin zutela, baina konturatu zenean euskaraz ulertzen zuela zera esan ziola: nik euskaraz hobeto azaltzen ditut nire kontuak eta sentimenduak, eta horrela egin nahi dut; zuk egin dezakezu gazteleraz. Ba, hori ele-biko elkarrizketa izango litzateke, batek euskaraz eta besteak erdaraz.  Ba gaur egun biek egiten omen dute euskaraz. Taldekide honek lortu duena ere txalogarria benetan.

Ondoren galdera hauen inguruan taldexkaka aritu gara:

- Zer abantaila du Euskaraldiak eta txapak bistan eramateak?

- Nolako  garrantzia du BELARRIPREST izateak?

Gure taldexkan 4 partaide izan gara eta hauek izan dira gure ekarpenak:

Batek esan du bere ustez Euskal Herritik kanpo ez daukala garrantzi handirik Euskaraldiak, baina Euskal Herrian ilusioa eragiten duela ekimen honek, eta garrantzitsua dela. 

Beste batek esan du, txapak eramateari dagokionez, baliagarria dela abiapuntu bezala, jakiteko ze hizkuntza erabili.

Betalde gure kasuan BELARRIPREST eramateak garrantzi handia duela aipatu dugu, txapa hau daramanak askatasuna duelako euskaraz nahiz erdaraz egiteko, eta AHOBIZI txapa daramanari euskaraz egiten jarraitzeko eta erdarara  ez pasatzeko indarra ematen diolako, badakielako besteak ulertzen duela euskaraz eta hizkuntza horretan entzutea nahi duela.




2020(e)ko azaroaren 8(a), igandea

64. saioa: KIDEEN TOKI KUTTUNAK, HALA NOLA GAROBEL, DONOSTIA, ZORRONTZA

1. Andoni


Gaurko saioan Andonik Garobel mendilerroa ezagutzera eman digu, Aiaraldeko biztanle eta mendizale ororentzat erreferentea. Gaztelaren eta Euskal Herriaren arteko muga zedarritzen duen lerro bat osatzen dute hango haitzek.

Ezkerraldetik hasita Nerbioi ibaiaren sorburua eta urjausia ezagutu ditugu. Honek bere 222 metroko jausikeraz  Europako garaiena omen da eta eurite-sasoian soilik ikusi ahal da, eremu karstiko honetan urak lurrean barrena bide egiten baitu. Ondoan burdinazko behatoki bat dago balkoi baten modura ertzetik jalgia, goian-behan hutsa delarik arnasa eteteko modukoa . Mendi-lerroaren ertzetik mendebaldera eginez Txarlazo gaina dugu, bertan Orduñako Antiguako Amaren elizan dagoen birginaren erreplika den eskultura ikusgarria dago. Gertu dago Orduñako mendatea, garai batean Gaztela eta Bizkaiaren arteko merkataritza bide izan zena.



 Parapente eskola bat ere badago inguruan. Aurrerago eginez Tologorri gaina dugu eta gora igotzeko zirrara pizteko modukoa den “bide beltza”. Honen ondotik Unginoko gaina, haitzaren paretan irekia duen zuloarengatik “Unginoko begia” da ezaguna. Adrenalina goseak direnek, aldiz, via ferrata bat bertan dute zain. Azkenik, Eskutxi eta Peña de Aroko gainak eta San Miguel urjausia. Amaitzeko goian izan zen “lobera” baten aztarnak erakutsi dizkigu. Lekua berriztatu zuten eta eskena irudikaturik otsoaren eta artzain baten eskulturak ere jarri zituzten praktika haren oroitgarri.


           

2.Hona hemen Maiderrek bere leku kuttunenaz eginiko aurkezpena


3. Valeriak Donostia hiria aurkeztu digu

Donostia!!

Gipuzkoako hiriburua da. 186.000 (ehun eta laurogeitasei ) biztanle ditu. Bizkaikoko Golfo turistiko hiri bat da. Lehenengo argazkia Udaletxea da, leku horretan lehenengo casinoa egin zuten. 


Donostia Kontxa eta Ondarreta hondartzengatik ezaguna da.Kontxako ibilbidean, taberna batzuk daude. Orain itxita daude pandemiagatik.Hondartza hori surflariakez da normala. Baina garai honetan itsasoa aproposa zen. Bi hondartza artean, koloreren zubia dago, oso polita da eta jende asko joaten da hara. Ez dakit nolakoak diren bi hondartzak, noski, joan den hilabetean iritsi ninzenelako

Gero, bideoan, alde zaharra ikusiko duzue, hor taberna gehiago daude, eta Bretxako merkatua ere bai, merkatu hori famatua da, astelenetik larunbate arte irekita egoten da, astero, beserritarrak joaten dira, haien barazkiak saltzeko. Nire extxea bretxako merkatua aurrean dago. Bestealde batetik nire etxe atzean Urumea itsasadarra dago. Batzuetan bere pasalekua itxita egoten da. Joan den astean ibai horretako olatuak ia ia 10 metrokoak izan ziren. Donostiak auzo batzuk ditu, horietako baten izena Gross da. Oso polita eta dotorea da. Hor kursaala dago,Kursaalak ikuskizunen berezko programazioa du: KursaalEszena. Kalitate eta ospe handiko musika-jarduera kanto latzenditu. Seniorrentzat, gazte helduentzat eta familientzat pentsatuta daude jarduera horiek. Donostiako Udalak, Gipuzkoako Foru Aldundiak eta herrialdeko empresa garrantzitsuenek sostengatzen dute hori. Leku horretan, munduko zinema jaialdia ospatzen da, horregatik oso leku famatua da. 

Bukatzeko Kursssal ondoan Zurriolako hondartza dago, oso lasaia da, gazteentzat, baita familia guztientzat ere.


4. Faluk Zarrakaztelu bere herria erakutsi zigun


Faluk bere  herria erakutsi  zigun: Zarrakaztelu (Nafarroako  Erribera).  Bere  ustez ez da oso  herri  ederra,  baina guztiek bezala  bere  xarma  du. Zarrakazteluko  inguruak  zoragarriak dira  eta beraien  artean,  Bardea,  Aragoiko ibaia,  La presa, Larrateko begiratokia    eta  La Olivako monasterioa aipatu  zituen. Bistan  da, han  ez  dela  gehiegi  euskaraz   hitz  egiten,  baina  nahiz  eta    euskaldun  gutxi  bizi (  15  bat  aste  barruan) euskara  asko maite  dute  bertakoek  eta  elkarte  gehienek euskarazko  izenak dituzte: Irrintzi,  Guztionak,  Nafarroa,  Iparralde,  eraso, Hego  Eztanda, Hizkuntza, Batasuna….Euskararen  aldeko  elkarte  bat ere  badago : Hazi  Zarrakaztelu izenekoa  eta  bere  lana  euskararen  hazia erremu horretan ureztatzea da.   Egia  esan ,  fruituak begibistakoak  dira  Erriberako muga  horretan.

Bukatzeko, euskararen  egun  baterako   prestatu  zuten  bideo  bat  jarri  zigun  eta   gozatu  genuen. Primeran    egiten  ari  dira  eta  herria  esan  baino  politagoa  iruditu  zitzaigun.

https://www.youtube.com/watch?v=eBGnJidlcFY


5. Oierrek Zorrontza herria ezagutzera eman zigun

ZORRONTZA.

 Herriaren izen ofiziala Amorebieta-Etxano da, baina bertokoak Zornotza edo Zorrontza deitzen dugu, idatzia eta ahoskatua, hurrenez hurren. Bizkaiko erdigunearen inguruan dagoela esan daiteke. Bidegurutzea da Bilborantz, Arratiarantz, Durangalderantz eta Gipuzkoarantz eta, Urdaibairantz doazen lagunentzat. 58 km2 ditu eta 19200 bizilagun gara. Udalerriaren goia Aramotzeko mendilerroan dago, Betzuenburun, 792 metrora. Gaur eguneko udalerria, 1951ra arte bi herri ezberdin zirela aipatu behar da, Zornotza bera eta Etxano.

 Lagun bati bazter esanguratsuenak erakutsi behar banizkio, hurrengo txangoa burutuko nuke:

·        Lehenik eta behin herriko plaza erakutsiko nioke. Han udaletxea daukagu. Berton, gaur egun, EAJk agintzen du, PSE-PSOEren laguntzarekin. Herriko plaza lagun askoren elkartzeko gunea da.

·         Handik gertu, Andres Nagelen donostiarraren “Izenbakoa”, arraultz itxurako eskultura. Jendeak honi ”Patata” deritzo, izen honek adostasun handia lortu duelarik.


·        Zelaieta parkea, toki lasaia da, umeen eta familien jolaslekua da. Berton, Zelaietako kultur zentroa (liburutegia, gelak, aretoak, erakustokiak, frontoia eta musika – eskola izango dena) dago. Baita mutur batean, Urgozoko iturri estimatua ere.

·         Errekan gora eginda, Jauregibarriako parkera helduko ginateke, belardi zabalekin. Txango txikia egiteko aproposa da eta herritik gertu dago. Leku hau ezaguna da, hemen kroseko eta ziklokroseko probak egiten direlako. 90. Hamarkadako hasieran, hemen munduko kros txapelketa burutu zen.


     Txango luzeago bat egin behar banu, Bizkargirantz (565 m) joango nintzateke, han Espainiako guda zibilean, 1937an, gatazka odoltsua gertatu zen, eta Nafarroatik etorritako “nazionalak” irabazi zuten, Bilborako bidean. Hemen, urtero, ospakizun bat egoten da, gertaera haiek gogoratuz, maiatzeko lehen igandean


·         Etxanoko Dudea auzoa ere interesgarria da, herri zaharraren burua non zen jakitek

·          Hurrengo egun bat, Eubatik Belatxikieta aldera joateko erabili daiteke. Basorantz igo ahala Aramotzeko mendilerroarekin bat egingo dugu, Durangaldea eta Arratia banatzen duen mendikatea.

·          Behin Belatxikietan, leku zoragarri batez gozatu ahal izango dugu, belardi handi bat dagoelako, bolatokia, Inaxio deunaren baseliza, eta taldeentzako, sua egiteko aukera dago. Inaxio deunaren egunean (Uztailaren 31n), jaiak ospatzen dira toki honetan. Eguberri eta Urte berri egunetan ere igoteko ohitura dago.

·          Azken ahalegin batekin, Belatxikietako tontorrera (668 m) helduko ginateke, berton dagoen ikuspegiaz gozatuz, iparraldera Bizkaiko kostaldea eta hegoaldera Gorbeiako tontorra.

  

https://drive.google.com/file/d/1dBAlfuMjvGbTgh727_IsQ9bbgWCDE5Tj/view?usp=sharing

 


 


2020(e)ko azaroaren 2(a), astelehena

62. saioa: Norbere herri edo inguruari buruzko bideotxo bat grabatu eta komentatzea

 62. saio honetan 12 bat pertsonak hartu dugu parte.

Hasteko proposamen bat bota du Andonik, gure elkarrizketarako hizpidea izan daitekeena. Norbere herri edo inguruari buruzko bideotxo bat grabatu eta komentatzea, eta ideia ona iruditu zitzaigun. Anik ere bota zuen bere proposamena, teknologia berriak, eta bereziki sare sozialak, gauden egoeran hainbeste erabitzen gabiltzanak, hain zuzen ere. Ideia hori ere egokitzat jo dugu.

Oierrek txokokoen batzarra duela aipatu duenean, Euskal Herrian hain ugari ditugun txokoei buruz berba egiteari ekin diogu. Esaterako 1000 biztanle inguru dituen Muxikak 6 txoko ditu, auzo bakoitzean bat. Aipatu dugu baita ere txoko hauetako askotan gizonezkoak bakarrik izan daitezkela bazkide, nahiz-eta azken aldian emakumezkoak ere onartuak diren; kasu honetan ere generoen arteko berdintasunak  aurrera egiten duen seinale.

Txokoen kontua dela-eta Muxika-Ariatzako txokoan egiten den txerri hitzea aipatu du Luisek eta horren inguruan egiten diren auzo afariak.  Eta horrek eroan gaitu euskal baserri askotan egiten ziren txerri hiltze zeremoniaren inguruan hitz egitera: hamaiketako gibel jana, odolosteak edo buskantzak auzoen artean banatzeko ohitura eta abar. Hau dela eta, aipatu dugu baita ere Pernando Amezketarraren pasadizoa, Ainarak hain trebeki interneten bilatu duena.   

https://klasikoak.armiarma.eus/idazlanak/M/MujikaPernando020.htm

 

Halloween ospatzeko ohiturari buruz

Denborak aurrera egin ahala, Andreak Halloween eguna dela aipatu du eta horrek ere zer esan ugari eman digu.

Halloween, Gau Beltza edo Santu Guztien bezpera, urtero urriaren 31n munduko leku askotan ospatzen da. Halloween hitzak jatorri ingelesa du eta All Hallows Evening - "Santu Guztien arratsaldea" esan nahi du. Eta kristau egutegiaren Santu Guztien Egunaren besperan ospatzen da.

Jai honen jatorriari buruz iritzi ezberdinak daude; ikerlariek zeltak, paganismoa, Samhain (udaren amaiera) eta kristautasuna aipatzen dituzte hainbat ikerketetan.

Euskal Herriari dagokionez, Santu Guztien Egunaren ospakizuna egiten zen XX. mendera arte. Kuiak edo kalabazak, patatak, erremolatxak zein arbiak husten ziren eta kandelak jartzen ziren barruan. Elementu hauek baserriz baserri erabiliz eta mozorrotuz eskean ibiltzen ziren neska mutilak. Horrela gaztaina erreak, intxaurrak, frutak eta abar eskuratzen zituztelarik. 

Ameriketako Estatu Batuetan Halloween ospatzeko ohitura hau errotuta dagoen lekua da. Mozorrotzea, goxoki bila ibiltzea, beldurrezko ipuinak kontatzea eta beldurrezko pelikulak ikustea dira egun horretako ohiturak.

Teknologia berrien eskutik Hego Amerikara ere azkar iritsi zen atzerritar ohitura hau, eta kontsumismoarekin batera umeak izaten dira jai honetako bezero berriak. Kasu honetan kuiak ez dira husten, plastikozkoak baitira eta goxokiez betetzen dituzte umeek. Supermerkatuek eta denda gehienek ohituratzat hartu dute Halloween, gehiago saltzeko asmoz. Egun horretan mozorroak erabiltzen dituzte umeak eta etxez etxe ibiltzen dira goxokien bila. "Saria ala ziria" (ingelesez trick or treat) esaten dute etxez etxe edo dendaz denda joaten direnean. 

Alemanian ere Halloween ospatzeko ohitura badago. Kalabaza asko landatzen da eta kalabaza txikiak jartzen dira leku askotan. Maiderren esanetan, goxoki bila ibiltzen da ume asko, mozorrotuta. Ez da bertako ohitura, baina gero eta gehiago egiten da. 

Euskal Herrian nola ospatzen zen entzun daiteke bideo honetan

Joseba Aurkenerenaren ustez, "Gau beltza aspaldi ospatzen zen Euskal Herrian, Haloween ospakizun erabat yankee-a da". 

Hona hemen audioa:

https://irratia.naiz.eus/eu/info_irratia/20201030/joseba-aurkenerena-gau-beltza-aspaldi-ospatzen-zen-euskal-herrian-haloween-ospakizun-erabat-yankee-a-da


Mozorrotzea gustatzen zaigu? 

Euskal Herrian mozorrotzeko ohitura handia dago jai ezberdinetan. Koadrilak askotan mozorrotzen dira eta ondo pasatzeko arrazoi nagusia izaten da. Tolosako ihauteriak oso ezagunak dira eta lagun asko joaten da bertara urtero mozorroa jantzita.

Eskoletan ere, irakasleok, gustatu ala ez gustatu, umeekin mozorrotu ohi gara sarritan. Mota askotako mozorroak daude: dendetan erositakoak, etxean egindakoak, lankideekin sortutakoak... Ondo pasatzeko  eta elkarrekin ospatzeko laguntzen dizkigute mozorroek. Ume garaira eramaten gaituzte eta pertsona edota pertsonaia bat izatea dibertigarria izaten da gehienetan. Sinesten ez baduzue, ikusi itzazue gure lagunen mozorroak. Bai bitxiak direla!!










Erreferentziak:

  • Klasikoen gordailua.Mujika, G. (1925). Pernando Amezketarra. Ateraldi ta gertaerak. 17.Erretorearen txerria. https://klasikoak.armiarma.eus/idazlanak/M/MujikaPernando020.htm
  • Wikipedia. Entziklopedia askea. "Halloween". https://eu.wikipedia.org/wiki/Halloween
  • Ahotsak Ahozko Ondarea. (2017,4,28). "Halloween, euskal festa?" (Bideo artxiboa). Berreskuratuta https://www.youtube.com/watch?v=roREu6fLz9M&feature=youtu.be 
  • Naiz irratia. Joseba Aurkenerena. (2020,10,30). «Gau beltza aspaldi ospatzen zen Euskal Herrian, Haloween ospakizun erabat yankee-a da».(Audio artxiboa). Berreskuratuta https://irratia.naiz.eus/eu/info_irratia/20201030/joseba-aurkenerena-gau-beltza-aspaldi-ospatzen-zen-euskal-herrian-haloween-ospakizun-erabat-yankee-a-da 


Ani eta Andrea

2020(e)ko urriaren 19(a), astelehena

58. saioa: ANIMALIEN SOLASA

Duela 20.000 bat urte otsoak hezi zirenetik (gure gaur eguneko txakurrak bihurtuz), animalia ezberdinak gure bidaide izan dira. Animaliok hainbat onura dakarzkigute, elikagaia (haragia), inguruarekiko babesa (euren larruarekin sortutako jantziak), zaintza arrotza denaren aurrean, lanerako indarra (batez ere makinak ugaritu aurretik)... eta laguntasuna. Azken betebehar hau maskotek betetzen dute.

 Maskoten kopurua emendatzen doa mundu osoan. Datu argigarri bat: Espainiako estatuan, hamabost bat miloi maskota daude; hau da, hamabost urte azpiko pertsona baino gehiago. Honen arrazoietako bat, gero eta etxebizitza gehiago daudela pertsona bakarrarekin, eta bakartasuna horren aurrean, gure erantzuna, sarritan, maskota bat hartzea da. Beste arrazoietako bat populazioa orokorrean, zahartzen dagoela da. Nagusiak gero eta gehiago bizi dira, baina, askotan, bakarrik bizi dira, bere bikotea hil egin delako. Banatu berri diren bikoteen artean ere nolabaiteko erantzuna da. Azken talde baten, seme-alaba bakarra duten familien artean ugariak dira, seme – alabari lagun egin diezaion.

 Baina maskota bat edukitzea ez da ahuntzaren gauerdiko eztula. Animaliok beraien beharrizanak dituzte; elikatu behar dira, euren osasuna zaindu, hezi egin behar dira, kontrolatu egin behar dira, …. Maskotok onurak ekartzen dizkiguten arren, gastu ekonomiko, astiarena, lanarena, eta beste abar batzuk ere badakartzate.

 Animaliak hartzen ditugunean, gure aurreikuspenak ez dira betetzen, eta inoiz, muturretako egoera baten sartzen gara. Sarri, euren beharrizanak ezin ditugu bete; ez daukagulako baliabide ekonomikorik (elikagai egokia, albaitaria, txertoak, txipa, Alemanian aparteko zerga, …) ez daukagu astirik (errutina batzuk bete behar dituzte; kalera atera, ….), ez daukagu eurentzako toki egokirik, txikiak zirenean politak edo maitagarriak ziren, baina hazterakoan, ez ditugu nahi; hazterakoan, ez ditugunez hezi, ezin ditugu kontrolatu, …. Orduan, jendeak ikuste duen aukerarik errazena animalia bakarrik uztea da. Gogoratu behar da animaliak bakarrik uztea legearen haustea dela, eta kartzela zigorra jesan genezakeela. Hala eta guztiz ere, gure lagunak edozein bazterretan uzten jarraitzen dituzte. Espainiako estatuan, urtero 140.000 txakur eta katu etxetik kanporatuak izaten dira. Aurtengo maiatzaren azkenean, etxean isolatzea amaitu zenean, 20.000 txakur baztertuak izan ziren. Horregatik maskota bat izatea ez da arin baten hartu behar den erabaki bat izan behar ondo hausnartutakoa baino.

 Maskotatzat hartzen diren animalia motak ere ezberdinak daude. Esate baterako, lan gutxi ematen dituztenak, kaiolan sartuta egoten direnak; txoriak, hamsterrak,  … eta arrainontzietan egoten diren arrainak. Gero, badaude lan gehiago ematen dituztenak; txakurrak, katuak, txerriak, …. Animaliak hauek hartzerakoan badaude joera bi: jaioberriak nahi dituztenak eta animalia zaharragoak hartzen dituztenak, bigarren aukera bat emateko. Lehenengokoen kasuan, animalien garapen osoa ikusteko aukera izango dute, baina baita, bere heziketagaz arduratzeko lana. Bigarren kasuan, animaliari bigarren aukera bat emango diote, ziurrenez otzanagoa izango da, dagoeneko hezia izan delako. Hala ere ajeren bat izan dezake, nolabait osotu beharrekoa. Gainera, animalia-zaintzaileak ez dute animaliok edonori ematen. Jabe berriak gutxienezko baldintza batzuk bete behar dituzte; animaliarentzako toki egokia, baliabide ekonomikoak, …

 Maskotak, askotan, guri lagun egiteko hartzen ditugu, harreman bat sortzen da. Harreman hori, sakondu egin daiteke, harreman estu bat sortuz. Halako erlazio sinbiotiko bat sortzen da, zeinetan, alde guztiak onurak hartzen dituzten. Baina, animaliok, gehienetan, bizitza mugatua dute, eta gehienetan, jabeak baino arinago hil egiten dira. Orduan, izan duten harremanaren arabera, gizakiak halako dolu bat jasan/igaro behar du, laburra edo luzea izan daitekeena, kasu batzuetan urte betera arte izan daitekeena. Badago jendea animaliei kalako hileta liturgia bat ematen dietena, eta gizakiak bezala lurperatu egiten dituztenak.

 Azken hausnarketa bezala, maskota bat edukitzeak onura asko ekar ditzake, oso lotua da, baina, batez ere, erantzukizun guztiarekin egin behar da.





 Oier Zorrontza.

2020(e)ko abuztuaren 28(a), ostirala

GURI BURUZ


Jalgi Hadi Mundura

euskara elkarte birtuala 


AURKEZPENA 

Euskararen eta euskal kulturaren lurralde naturala Euskal Herria da. 

Hala ere, arrazoi historiko ugari direla bitarteko, Euskal Diaspora indartsu dago Munduan zehar, eta zorionez gure hizkuntzaren eta kulturaren biziberritzean interesaturik dauden Euskal Etxe eta pertsona ugari dago hainbat eta hainbat lurraldetan.  

Argi dugu euskararen eta euskal kulturaren etorkizuna Euskal Herrian erabakiko dela, baina oso garrantzitsua iruditzen zaigu lurralde desberdinetako jendea elkarrekin euskaraz komunikatzea, eta foro birtualak sortzea eta zabaltzea. Horrek gure hizkuntzari eta kulturari prestigio soziala ematen dio, bai Euskal Herri mailan eta bai Mundu mailan, bide batez gure euskaltzaletasuna sendotuz. 

Euskara altxor unibertsala da, eta euskarekiko gure maitasuna eta konpromisoa adieraziz, horretan lagun gehiago ere kutsatzeko prest gaude. Jon Sarasuak dioen bezala: "espazioak euskaraz betetzen..." saiatuko gara. 

 

HELBURUAK 

1- Elkarte honetako partaideok elkarrekin euskaraz komunikatzea ahoz nahiz idatziz, aurrez aurre nahiz sare sozialen bidez. 

2- Euskara eta euskal kultura indartzeko asmoz burutzen diren ekimenen berri ematea elkarri eta zabaltzea ahal dugun neurrian. 

3- Euskal Herrian zein Diasporan euskararekin eta euskal kulturarekin lotuta dauden ekimen garrantzitsuen (Euskaraldia, Korrika, Euskararen eguna, Diasporaren eguna…) oihartzuna zabaltzea. 

4- Euskara elkarte hau edo antzekoak hedatzen eta indartzen saiatzea. 

5- Euskararen eta euskal identitatearen ezagupena munduan zehar aldarrikatzea. 

6- Euskara ikastera eta erabiltzera animatzea jendea espazio fisikoetan nahiz sare sozialetan, bai Euskal Herrian eta bai Mundu osoan zehar. 

 

EKINTZAK 

- Berba saioak edo foroak egin online, non euskaraz hitz egiten duen edonork parte har dezakeen. 

- Facebook-eko profila sortu eta garatu, honelako edo antzeko gaiak erabiliz: gu geu, saioetako kronikak, partaideon zaletasunak, gomendioak eta abar. 

- Lagunen artean informazioa zabaldu eta gonbidapenak luzatu. 

- Tailer desberdinak eskaini online: idazmena, bertsolaritza, musika eta abestiak, marrazkiak, astronomia, gai sozialak, txoriak, eskulanak, besteak beste.  

- Euskarazko baliabideen berri eman eta gomendatu, euskarazko produktuen kontsumoa areagotzeko asmoz: filmak, liburuak, Youtube bideoak,

telebista/irrati saioak, jolasak, bertso saiok eta bertso sortak …. 

- Elkarte honen identifikagarri izango den eta aipatutako gaiak edo antzekoak jorratuko dituen bloga sortu eta osotu. 

 

Komunikazio bideak 

Elkarrekin komunikatzeko bitarteko garrantzitsuenak 

sare sozialak izango dira: 

- ZOOM 

- WhatsApp 

- Facebook 

- Drive

- Email: jalgihadimundura@gmail.com

- Bloga: jalgihadimundura.blogspot.com

- Instagram: jalgihadimundura 

- Twiter: @jalgi_hadi 



PAUSUZ PAUSU EKINGO DIOGU 

EUSKARA ZABALTZEARI, 

BIZI POZA EMATEN DIGULAKO, 

ETA BATZEN GAITUEN HIZKUNTZA DELAKO 



Honela hasi ginen:

https://olarra.de/askomaitezaitut/blog/page/7/ 

https://uruguaikoazkenberriak.blogspot.com/2020/04/konfinamendua-eta-euskara.html 

https://uruguaikoazkenberriak.blogspot.com/2020/05/aurrera-goaz.html



Ani Bizkaia eta Andrea Uruguai